“Profiteurs”, “saboteurs” — het zijn woorden die
snijden, maar zelden verhelderen. Wanneer politici in een actualiteitsprogramma
de ziekenfondsen of andere actoren in de sociale zekerheid op die manier
wegzetten, is dat geen analyse meer, maar framing. En framing is geen beleid.
Het is een rookgordijn.
Natuurlijk bestaan er misbruiken. Natuurlijk
moet wie het systeem uitbuit, aangepakt worden. Daarover bestaat weinig
discussie. Maar wie hele sectoren of groepen mensen over dezelfde kam scheert,
ondergraaft precies datgene wat onze samenleving overeind houdt: wederzijds
vertrouwen. Niemand kiest ervoor om ziek te zijn. Niemand vraagt om afhankelijk
te worden van een systeem dat net gebouwd is op solidariteit. Wie dat systeem
reduceert tot een speeltuin van profiteurs, zaagt aan de poten van zijn eigen legitimiteit.
Het is bovendien te gemakkelijk. Terwijl met de
vinger gewezen wordt naar ziekenfondsen, patiënten of zorgverleners, blijven
fundamentele vragen onderbelicht. Hoe komt het dat het begrotingstekort
structureel blijft terugkeren? Welke politieke keuzes liggen aan de basis van
die evolutie? En waarom lijkt de verontwaardiging selectief — luid wanneer het
over “de ander” gaat, opvallend stil wanneer het over politieke privileges,
vergoedingen of achterpoortjes gaat?
De geloofwaardigheid van de politiek staat of
valt met consistentie. Je kan niet enerzijds harde taal gebruiken over vermeend
misbruik en anderzijds de indruk wekken dat regels buigzaam zijn wanneer het
jezelf of je collega’s uitkomt. Burgers zien dat. En ze onthouden het.
Daarom is het tijd om de rollen om te draaien.
Minder beschuldigingen, meer verantwoordelijkheid. Minder slogans, meer
onderbouwde keuzes. En ja, ook: strengere en afdwingbare deontologische regels
voor parlementsleden, met echte consequenties bij overtredingen. Wie het
vertrouwen van de burger wil herstellen, moet beginnen bij zichzelf.
Het publieke debat heeft nood aan nuance, niet
aan volume. Aan oplossingen, niet aan zondebokken. Want wie blijft roepen dat
iedereen een profiteur is, zal vroeg of laat ontdekken dat niemand nog wil
luisteren — en dat het echte probleem intussen gewoon blijft bestaan.
Geert Messiaen
Izegemseaardeweg 198
8800 Roeselare