“Profiteurs”, “saboteurs” — het zijn woorden die snijden, maar zelden verhelderen. Wanneer politici in een actualiteitsprogramma de ziekenfondsen of andere actoren in de sociale zekerheid op die manier wegzetten, is dat geen analyse meer, maar framing. En framing is geen beleid. Het is een rookgordijn.

Natuurlijk bestaan er misbruiken. Natuurlijk moet wie het systeem uitbuit, aangepakt worden. Daarover bestaat weinig discussie. Maar wie hele sectoren of groepen mensen over dezelfde kam scheert, ondergraaft precies datgene wat onze samenleving overeind houdt: wederzijds vertrouwen. Niemand kiest ervoor om ziek te zijn. Niemand vraagt om afhankelijk te worden van een systeem dat net gebouwd is op solidariteit. Wie dat systeem reduceert tot een speeltuin van profiteurs, zaagt aan de poten van zijn eigen legitimiteit.

Het is bovendien te gemakkelijk. Terwijl met de vinger gewezen wordt naar ziekenfondsen, patiënten of zorgverleners, blijven fundamentele vragen onderbelicht. Hoe komt het dat het begrotingstekort structureel blijft terugkeren? Welke politieke keuzes liggen aan de basis van die evolutie? En waarom lijkt de verontwaardiging selectief — luid wanneer het over “de ander” gaat, opvallend stil wanneer het over politieke privileges, vergoedingen of achterpoortjes gaat?

De geloofwaardigheid van de politiek staat of valt met consistentie. Je kan niet enerzijds harde taal gebruiken over vermeend misbruik en anderzijds de indruk wekken dat regels buigzaam zijn wanneer het jezelf of je collega’s uitkomt. Burgers zien dat. En ze onthouden het.

Daarom is het tijd om de rollen om te draaien. Minder beschuldigingen, meer verantwoordelijkheid. Minder slogans, meer onderbouwde keuzes. En ja, ook: strengere en afdwingbare deontologische regels voor parlementsleden, met echte consequenties bij overtredingen. Wie het vertrouwen van de burger wil herstellen, moet beginnen bij zichzelf.

Het publieke debat heeft nood aan nuance, niet aan volume. Aan oplossingen, niet aan zondebokken. Want wie blijft roepen dat iedereen een profiteur is, zal vroeg of laat ontdekken dat niemand nog wil luisteren — en dat het echte probleem intussen gewoon blijft bestaan.

Geert Messiaen

Izegemseaardeweg 198

8800 Roeselare