Recensie Dirk Verhofstadt - GEZONDHEIDSZORG MEER DAN GENEESKUNDE

GEZONDHEIDSZORG MEER DAN GENEESKUNDE – Geert Messiaen

Recensie geschreven door Dirk Verhofstadt van Liberales

Liberales is een onafhankelijke denktank binnen de liberale beweging. De leden zien het liberalisme als een progressieve beweging die opkomt voor de vrijheid van het individu, rechtvaardigheid en mensenrechten.

Geert Messiaen is Secretaris-Generaal van de Landsbond van Liberale Mutualiteiten en werpt zich al jaren op als een overtuigde verdediger van ons huidige sociaal zekerheidssysteem. In feite vormt dit boek het derde deel van een trilogie. In zijn eerste boek Onvoltooide Symfonie brak hij een lans voor een groter engagement van de burger ten bate van de medemens en de samenleving, zeg maar een oproep tot meer solidariteit. In zijn tweede boek Uitdagingen voor de ziekenfondsen in de 21ste eeuw verdedigde hij de rol van de ziekenfondsen vanuit een sociaalliberale visie. In dit derde boek Gezondheidszorg: meer dan geneeskunde argumenteert Messiaen met verve het solidariteitsprincipe van ons huidig systeem van gezondheidszorg voor al onze burgers.

‘Gezondheid is de grootste schat in een mensenleven’, aldus de auteur, en daarmee zet hij de toon van zijn pleidooi. Want terwijl tal van experten, politici en onderzoekers volgens hem alleen kijken naar efficiëntie, kostprijs en productiviteit, gaat het hier over een wezenlijk bestanddeel van ons mens-zijn dat we niet in geld kunnen uitdrukken. Juist daarom verzet Messiaen zich tegen de privatisering van de gezondheidszorg die onvermijdelijk zal leiden tot een tweedeling tussen armen en rijken. Wie geld heeft kan zich goede gezondheidszorgen veroorloven, wie arm is heeft pech. Dat is niet de samenleving die Messiaen voor ogen heeft. Elke mens, rijk of arm, heeft recht op zorg. ‘Uiteraard moeten we overbodige uitgaven en verspillingen beperken, en uiteraard moeten we zo efficiënt mogelijk werken, maar dan wel in de optiek van: “Niet de gezondheidszorg is kostelijk, maar de mens is me kostbaar”,’ aldus de auteur. Het is een ijzersterk argument waarop we nog geen echt wederwoord hoorden.

Wat Geert Messiaen beoogt is een gezondheidszorg die rekening houdt met alle factoren, ook deze die vallen buiten de strikt financiële of boekhoudkundige. Daarbij vraagt hij aandacht voor de ‘menselijkheid in de zorg’ die moeilijk te vatten is in budgettaire normen, de ‘toegankelijkheid van de zorg’ die zo ruim mogelijk moet zijn, de ‘efficiëntie van de zorg’ maar die ook moreel moeilijk te omschrijven valt, de ‘baten op langere termijn’ en het tegengaan van de ‘braindrain’. ‘We moeten met andere woorden eveneens nadenken over de return die investeringen (in de gezondheidszorg) ons opleveren en dat niet enkel in kwantiteit, maar ook in kwaliteit. Enkel maar boekhoudkundig ingrijpen is de patiënt zonder meer vereenzelvigen met een product’, aldus de auteur. Het is de meest controversiële zin in zijn boek omdat die zich keert tegen elke vorm van privatisering in deze sector.

Maar heeft de auteur ongelijk? Wie de privatisering van andere sectoren heeft bekeken weet dat andere factoren van belang zijn dan zorg voor de zwakken en solidariteit. In een absolute vrije markt dicteren de aandeelhouders de doelstellingen van het bedrijf. En daar zullen de meest zwakke mensen ook de dupe van zijn. Vandaar de noodzaak van een door de overheid georganiseerde gezondheidszorg, zoals die ook verdedigd wordt door Geert Messiaen. Mensen zijn niet zomaar producten zoals televisietoestellen of auto’s. Het zijn mensen zoals u en ik die ziek kunnen worden en dan geholpen moeten worden ongeacht hun inkomen en financiële draagkracht. Moeten we iemand die een hartinfarct heeft maar geen financiële middelen heeft, negeren, en iemand met hetzelfde probleem, maar met geld, wel helpen? Vanuit ethisch standpunt heeft Messiaen volkomen gelijk. We moeten beide mensen helpen en juist daarom mogen we dit niet overlaten aan de vrije markt.

Messiaen geeft ruiterlijk toe dat de gezondheidszorg in de toekomst meer geld zal kosten. Het groeiritme van de gezondheidszorg zal in de komende jaren alleen maar stijgen. Juist daarom moet volgens de auteur de patiënt centraal worden gesteld, met hulp van zijn ziekenfonds. Zelf denk ik dat we met zijn allen, patiënten, geneesheren, verplegers en ziekenfondsen elke vorm van inefficiëntie, verkwisting en oneigenlijk gebruik moeten bestrijden. Daar zal de auteur het mee eens zijn. Het zal hem er ook toe aanzetten om zijn organisatie zo efficiënt mogelijk te doen functioneren. Alleen als we dit laatste inzien, is het huidige systeem van ziekenfondsen alsnog het beste. Zij vormen alvast het beste alternatief tegenover een volledig door de staat georganiseerde gezondheidszorg die compleet inefficiënt is (denk aan de voormalige USSR) en van een volledig geprivatiseerde gezondheidszorg zoals in de VS, van voor Obamacare, waarbij miljoenen armen in de kou bleven staan.

Recensie door Dirk Verhofstadt

Messiaen Geert, Gezondheidszorg: meer dan geneeskunde, Garant, 2013

Links

mailto:verhofstadt.dirk@telenet.be

Geert Messiaen